Кыргыз Республикасынын Президентинин өзгөчө тапшырмалар боюнча атайын өкүлүнүн (санкциялык саясат жана санкциялык тобокелдиктерди азайтуу маселелери боюнча) расмий билдирүүсү,Кыргыз Республикасы санкциялык чектөөлөрдү айланып өтүү үчүн үчүнчү өлкөлөрдү пайдалануу тобокелдиктерине байланыштуу Европа Биримдиги, Улуу Британия ,Кыргыз Республикасынын Президентинин өзгөчө тапшырмалар боюнча атайын өкүлүнүн (санкциялык саясат жана санкциялык тобокелдиктерди азайтуу маселелери боюнча) расмий билдирүүсү,

Кыргыз Республикасы санкциялык чектөөлөрдү айланып өтүү үчүн үчүнчү өлкөлөрдү пайдалануу тобокелдиктерине байланыштуу Европа Биримдиги, Улуу Британия жана АКШ билдирген тынчсызданууларга өзгөчө көңүл бурат. Бул тынчсыздануулар A7 тармагынын жана A7A5 стейблкоининин ишмердүүлүгүнө да байланыштуу.

Биздин позициябыз так: Кыргыз Республикасынын аймагы, юрисдикциясы, банктык жана төлөм инфраструктурасы санкциялык чектөөлөрдү айланып өтүүгө багытталган операциялар үчүн пайдаланылбоого тийиш. Мамлекеттик органдар, жөнгө салуучу органдар жана финансы уюмдары мындай ишмердүүлүктү жүргүзүүгө болгон ар кандай аракеттерди аныктоо жана аларга бөгөт коюу, ошондой эле мындай ишмердүүлүктүн байланышкан түзүмдөр, ортомчулар жана жаңы төлөм каналдары аркылуу жүргүзүлүү тобокелдиктеринин алдын алуу боюнча чараларды көрүүдө.

Бул иш Кыргызстандын улуттук кызыкчылыктарына жооп берет. Анын максаты — финансы системасынын туруктуулугун камсыз кылуу, ак ниет соода жүргүзүүгө шарт түзүү жана жарандар менен ишканалардын эл аралык эсептешүүлөргө, инвестицияларга жана капитал рынокторуна жеткиликтүүлүгүн сактоо.

Санкциялык тобокелдиктерди азайтуу маселелери Кыргыз Республикасынын Президенти Садыр Жапаровдун өзгөчө көзөмөлүндө турат. Мамлекеттик органдарга тобокелдиктерди аныктоо, мыйзамда каралган чараларды көрүү жана алардын аткарылышын көзөмөлдөө боюнча өз ара макулдашылган ишти камсыз кылуу милдети коюлган.

Кыргыз Республикасы өз алдынча тышкы жана экономикалык саясат жүргүзөт жана эл аралык өнөктөштөр менен өз ара пайдалуу мамилелерди өнүктүрөт. Айрым чектөө чараларына берилген саясий жана укуктук баалардагы айырмачылыктар санкцияларды айланып өтүүгө жол бербөө жана финансы системасын коргоо боюнча практикалык кызматташууга тоскоол болбойт.

Мамлекеттик органдар компанияларды текшерүүдө, трансчек аралык төлөмдөрдү талдоодо, акыркы бенефициардык менчик ээлерин жана тобокелдик деңгээли жогору операциялардын экономикалык мазмунун аныктоодо.

Ыйгарым укуктуу органдардын маалыматына ылайык, 2026-жылдын 20-октябрына карата санкциялык тобокелдиктерди азайтуу боюнча иштердин алкагында 52 юридикалык жак ишин токтоткон, дагы 57 юридикалык жакка карата мажбурлап жоюу жол-жоболору жүргүзүлүүдө. Мамлекеттик банктар тарабынан 240тан ашык эсеп жабылган. Башка компанияларды текшерүү улантылууда. Бул маалыматтар жүргүзүлүп жаткан иштерди жалпысынан мүнөздөйт жана A7 менен A7A5ке гана тиешелүү эмес.

Алдын алуу максатында A7 жана A7A5 менен байланышкан рыноктун катышуучуларына карата чаралар көрүлгөн. Финкөзөмөл рыноктун бир катар катышуучуларынын лицензияларын кайтарып алган. Министрлер Кабинети тарабынан да бир катар уюмдарды жоюу жөнүндө чечимдер кабыл алынган. Башка субъекттерге байланыштуу материалдар текшерүү үчүн компетенттүү органдарга өткөрүлүп берилген.

Мамлекеттик органдарга кабыл алынган чечимдердин аткарылышын жана мыйзамда каралган чектөөлөрдүн сакталышын көзөмөлдөө тапшырылган.

Бул иштин милдеттерине байланышкан түзүмдөрдү жана алар колдонгон төлөм каналдарын аныктоо, ошондой эле аларды иш жүзүндө көзөмөлдөгөн жактарды аныктоо кирет. Мындай ишмердүүлүктү жаңы аталыштар менен, жаңыдан катталган компаниялар аркылуу же операцияларды башка ортомчуларга өткөрүү жолу менен жүргүзүүгө болгон ар кандай аракеттердин алдын алуу зарыл.

Бардык чаралар мыйзамда каралган негиздерде, операцияларды аяктоо тартибин сактоо жана кардарлардын мыйзамдуу укуктарын коргоону камсыз кылуу менен көрүлөт. Текшерүү жүргүзүлүп жатканы өзүнөн өзү мыйзам бузуу бар экендигин билдирбейт.

Банк секторунда Улуттук банк коммерциялык банктар менен биргеликте кардарларды идентификациялоо, акыркы бенефициардык менчик ээлерин аныктоо жана төлөмдөрдүн максатын текшерүү жол-жоболорун өркүндөтүүдө. Экономикалык мааниси кардар билдирген ишмердүүлүккө шайкеш келбеген операцияларга, ошондой эле ортомчулардын жана байланышкан жактардын катышуусундагы эсептешүүлөргө өзгөчө көңүл бурулат.

Банктар ай сайын Улуттук банкка жабылган эсептер, бөгөт коюлган төлөмдөр жана тейлөөдөн баш тартуу учурлары жөнүндө маалымат беришет. Өз кезегинде жөнгө салуучу орган банктарга жогорку тобокелдиктер жөнүндө маалыматтарды, түшүндүрмөлөрдү жана сунуштарды жөнөтөт. Колдонуудагы системаларды көз карандысыз баалоо үчүн эл аралык консультанттар тартылууда.

Артыкчылык тобокелдикти операция жүргүзүлгөнгө чейин аныктоого берилет. Текшерүү кардардын менчик түзүмүн, иш жүзүндөгү пайда алуучуларды жана төлөмдүн жагдайларын камтууга тийиш. Мында көзөмөл чаралары тобокелдиктин деңгээлине шайкеш келип, ак ниет жарандар менен ишканалар үчүн мыйзамдуу эсептешүүлөрдү жүргүзүү мүмкүнчүлүгүн сактоого тийиш.

Виртуалдык активдер чөйрөсүндө кошумча чаралар даярдалууда. Виртуалдык активдер жана блокчейн-технологиялар боюнча улуттук агенттик Кыргыз Республикасынын Президентинин Жарлыгынын долбоорун иштеп чыгууда. Долбоор санкциялык скринингди күчөтүүнү, рыноктун катышуучуларынын жоопкерчилигин белгилөөнү, ошондой эле мыйзамда каралган негиздер болгондо операцияларды чектөө механизмдерин киргизүүнү карайт.

Долбоордо БУУнун, Европа Биримдигинин, Улуу Британиянын жана АКШнын санкциялык тизмелери боюнча текшерүү каралган. Чектөө чараларын колдонуунун укуктук негиздери жана тартиби Кыргыз Республикасынын мыйзамдары жана анын эл аралык милдеттенмелери менен аныкталат.

Муну менен катар виртуалдык активдер боюнча кызмат көрсөтүүчүлөрдү лицензиялоо жана көзөмөлдөө боюнча бирдиктүү санариптик платформа түзүлүүдө. Ал арыз берүүчүлөрдү автоматташтырылган түрдө текшерүүнү, транзакцияларга мониторинг жүргүзүүнү жана криптокапчыктарды талдоону камсыз кылууга тийиш. Мындан аркы иштер блокчейн-аналитиканы кеңейтүүнү жана рыноктун катышуучуларына карата тобокелдикке багытталган текшерүүлөрдү күчөтүүнү камтыйт.

Бизнестин жоопкерчиликтүү катышуусу санкциялык тобокелдиктердин алдын алуунун зарыл бөлүгү бойдон калууда. Ишкерлерди контрагенттерин жана алардын акыркы бенефициардык менчик ээлерин текшерүүгө, бүтүмдөрдүн экономикалык мазмунун баалоого жана колдонулуучу чектөөлөрдү эске алууга чакырабыз. Эсептешүүлөрдүн иш жүзүндөгү катышуучусун жашыруу, төлөмдүн максатын туура эмес көрсөтүү же экономикалык ролу түшүнүксүз ортомчуну пайдалануу сунуштарына өзгөчө көңүл буруу зарыл.

Мамлекеттик органдар талаптарды түшүндүрүүнү жана аныкталган тобокелдиктер жөнүндө бизнеске маалымат берүүнү улантат. Ошол эле учурда мамлекет өз компетенциясынын чегинде Кыргыз Республикасынын жарандарынын жана уюмдарынын мыйзамдуу укуктарын коргоого, анын ичинде алар санкциялык тизмелерге киргизилген учурда да көмөк көрсөтөт. Мындай коргоо ар бир учурдун жагдайларын аныктоону, текшерүүгө боло турган маалыматтарды берүүнү жана тиешелүү юрисдикцияда каралган жол-жоболорду пайдаланууну камтыйт.

Кыргыз Республикасы Европа Биримдигинин, ага мүчө мамлекеттердин, Улуу Британиянын жана АКШнын компетенттүү органдары менен туруктуу кесиптик өз ара аракеттенүүгө даяр. Биз тобокелдиктер жөнүндө документтер менен негизделген маалыматтарды карайбыз жана мыйзамдарды, ошондой эле купуялуулук талаптарын сактоо менен белгиленген каналдар аркылуу көрүлгөн чаралар жөнүндө маалымат алмашабыз.

Кыргыз Республикасы өз юрисдикциясы жана финансы инфраструктурасы аркылуу санкциялык чектөөлөрдү айланып өтүүгө багытталган ар кандай операцияларды аныктоого жана аларга бөгөт коюуга болгон чечкиндүүлүгүн ачык ырастайт. Биз кабыл алынган чечимдердин аткарылышын көзөмөлдөөнү жана байланышкан жактар, жаңы уюмдар жана төлөм каналдары аркылуу мындай ишмердүүлүктү жүргүзүүгө болгон ар кандай аракеттердин алдын алууну улантабыз. Көрүлгөн чаралар жана алардын аткарылышынын натыйжалары жөнүндө коомчулукка маалымат берип турабыз.

Бул ишти Европа Биримдиги, Улуу Британия, АКШ жана башка эл аралык өнөктөштөр менен кызматташтыкта ырааттуу жүргүзөбүз. Биздин максатыбыз — финансы системасынын ишенимдүүлүгүн камсыз кылуу, мыйзамдуу сооданы коргоо жана Кыргызстандын узак мөөнөттүү экономикалык өнүгүүсү үчүн шарттарды сактоо.