«Бирдиктүү ден соолук»: Кыргызстан эпидемиялардын жана пандемиялардын алдын алуу үчүн секторлор аралык кызматташтыкты өнүктүрүүдө,Кыргызстан эпидемиологиялык көзөмөлдүн улуттук системасын жана жугуштуу оорулардын коркунучтарына даярдыгын мындан ары да чыңдоодо. Бул багытта адамда,«Бирдиктүү ден соолук»: Кыргызстан эпидемиялардын жана пандемиялардын алдын алуу үчүн секторлор аралык кызматташтыкты өнүктүрүүдө,

Кыргызстан эпидемиологиялык көзөмөлдүн улуттук системасын жана жугуштуу оорулардын коркунучтарына даярдыгын мындан ары да чыңдоодо. Бул багытта адамдардын, жаныбарлардын ден соолугун жана айлана-чөйрөнү коргоо жаатындагы макулдашылган аракеттерди камтыган «Бирдиктүү ден соолук» ыкмасы өнүктүрүлүүдө.

Жугуштуу оорулар мамлекеттик чек араларды тааныбаган шартта кооптуу патогендерди өз убагында аныктоо, лабораториялардын натыйжалуу иштеши, адистерди даярдоо жана ар кандай ведомстволордун өз ара кызматташуусу оорулардын жайылышынын жана жаңы пандемиялардын алдын алууда өзгөчө мааниге ээ.

2026-жылдын 27-сентябрында Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы ассамблеясынын алкагында Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министри Дамир Осмонов пандемияларга глобалдык деңгээлде даярдыкты күчөтүү боюнча өлкөнүн позициясын тааныштырды. Ал өз сөзүндө «Бирдиктүү ден соолук» ыкмасын ырааттуу киргизүү боюнча улуттук тажрыйбага токтолуп, эпидемиологиялык көзөмөлдү күчөтүү, лабораториялык инфраструктураны модернизациялоо, кадрдык потенциалды өнүктүрүү жана биологиялык коркунучтарга даярдыкты жогорулатуу багытындагы артыкчылыктарды белгиледи.

Бул багыттар саламаттык сактоо системасынын мүмкүнчүлүктөрүн чыңдоо менен гана чектелбестен, мамлекеттик органдардын, тиешелүү кызматтардын жана эл аралык өнөктөштөрдүн мүмкүнчүлүктөрүн бириктирген туруктуу секторлор аралык кызматташтыкты да талап кылат.

Аталган багыттардагы иштердин практикалык уландысы катары Бишкек шаарында «Бирдиктүү ден соолук» ыкмасынын негизинде эпидемиялардын жана пандемиялардын алдын алуу маселелерине арналган тегерек стол өткөрүлдү. АКШ өкмөтү тарабынан каржыланган EpiC долбоорунун колдоосу менен уюштурулган иш-чарага мамлекеттик органдардын, Кыргыз Республикасындагы АКШ элчилигинин жана эл аралык уюмдардын өкүлдөрү катышты.

Жолугушуунун жүрүшүндө катышуучулар аткарылып жаткан иштердин жыйынтыктарын жана эпидемиологиялык көзөмөлдү өнүктүрүү, лабораториялык мүмкүнчүлүктөрдү чыңдоо, адистерди даярдоо жана ведомстволордун иш-аракеттерин координациялоо боюнча мындан аркы кадамдарды талкуулашты. Мындай форматтагы кызматташтык жугуштуу оорулардын коркунучтарын, анын ичинде жаныбарлардан адамдарга жугушу мүмкүн болгон ооруларды аныктоо жана алдын алуу боюнча бирдиктүү ыкмаларды макулдашууга мүмкүндүк берет.

Кыргызстандын саламаттык сактоо системасын чыңдоого EpiC долбоору да маанилүү салым кошууда. 2026-жылы долбоордун колдоосу менен төмөнкү натыйжаларга жетишилди:

· 49 райондон келген 275 адис I-EPID электрондук эпидемиологиялык көзөмөл системасын киргизүү жана колдонуу боюнча окуудан өттү;

· эпидемиологиялык мааниге ээ оорулар тууралуу билдирүүлөрдү автоматтык түрдө түзүүнү камсыз кылган санариптик кабарлоо системасы өркүндөтүлдү;

· медициналык кызматкерлер үчүн кара тумоо, күйдүргү, бруцеллёз жана кутурма оорулары боюнча окуу программалары иштелип чыгып, ишке киргизилди. Эпидемиологдор, ветеринардык адистер жана санитардык-карантиндик кызматтын кызматкерлери окуудан өткөрүлдү;

· медициналык калдыктарды коопсуз зыянсыздандыруу үчүн саламаттык сактоо мекемелерине жана лабораторияларга 11 автоклав жеткирилип, орнотулду;

· жергиликтүү жамааттардын сунуштарын эске алуу менен кооптуу жугуштуу оорулардын алдын алуу жана алардан коргонуу боюнча маалыматтык материалдар иштелип чыкты.

Бул иш-чаралар адистердин даярдыгын жогорулатууга, эпидемиологиялык көзөмөл механизмдерин өркүндөтүүгө жана калктын ден соолугуна келтирилиши мүмкүн болгон коркунучтарга ыкчам чара көрүүгө өбөлгө түзөт.

Кыргызстан улуттук саламаттык сактоо системасынын туруктуулугун чыңдоо максатында эл аралык өнөктөштөр жана тиешелүү ведомстволор менен кызматташууну улантууда. «Бирдиктүү ден соолук» ыкмасын ырааттуу киргизүү колдо болгон ресурстарды жана эксперттик потенциалды бириктирип, жугуштуу оорулардын коркунучтарын ири масштабдагы өзгөчө кырдаалдарга айланганга чейин өз убагында аныктоого, алардын алдын алууга жана жайылышын чектөөгө багытталган.